Böbrek Damarı Tıkanıklıkları

Böbrek damarlarındaki tıkanıklıklar en çok ateroskleroza bağlıdır. Daha nadir olarak, fibromusküler displazi ve Takayasu hastalığı gibi vaskülitler tıkanıklığa neden olabilir. Böbrek damarlarında akut (ani) tıkanma çok nadirdir. Tıkanma genellikle sinsi seyirlidir ve son aşamaya kadar genellikle belirti vermez.

Böbrek atardamarlarının anatomisi
Böbrek atardamarlarının anatomisi

Anatomi: Böbrek atardamarları karındaki aort damarının her iki tarafından, üst mezenterik damarın biraz aşağısından çıkarlar. Genellikle her iki böbreğe ait birer tane atardamar vardır, ancak bazı durumlarda iki, üç ve hatta daha fazla atardamar bulunabilir.

Klinik belirtiler: Nadiren oluşan akut tıkanıklık genellikle kalpten kopup gelen bir pıhtının böbrek atardamarını aniden tıkaması ya da böbreğe daha önce konan bir stentin aniden pıhtılaşması sonucu meydana gelebilir. Böğürde şiddetli ağrı, bulantı, kusma ve kanlı idrar görülebilir.

Böbrek damar tıkanıklığı tansiyon ve böbrek yetmezliği yapar
Böbrek damar tıkanıklığı tansiyon yüksekliği ve böbrek yetmezliği yapabilir.

Çok daha sık görülen kronik (yavaş) tıkanma ise sinsi seyir gösterir. İlk belirti genellikle tansiyon yükselmesidir. Ancak yüksek tansiyon sık rastlanan bir yakınma olduğundan hem hasta hem de doktor tarafından fazla önemsenmez ve böbrek damar tıkanıklığı pek akla gelmez. Daha ileri aşamada, darlık ilerleyince böbrek yetmezliği görülebilir. Bazen, yüksek tansiyon ve böbrek yetmezliği nedeniyle kalp yetmezliği ve akciğerlerde su toplanması meydana gelebilir.

Tanı, görüntüleme: İlk kullanılan yöntem genellikle renkli Doppler ultrasonografidir. Renkli Dopplerde, akut tıkanmada böbrekte kan akımının olmadığı görülür. Kronik tıkanmalarda ise, böbrek kan akımında azalma ve ana böbrek
damarında daralmaya bağlı kan akımında hızlanma görülür. Bu aşamadan sonra, genellikle MR anjiografi ya da BT anjiografi yapılarak böbrek damarları direkt olarak görüntülenir. Genelde BT anjiografinin sonuçları daha güvenilirdir. Bu tetkiklerde ciddi bir darlık saptanırsa altta yatan hastalığa göre tedavi planlanır.

Görüntüleme yöntemleri, böbrek damarında oluşan daralmanın nedeni konusunda da önemli bilgiler verir. Aterosklerozda darlık ana böbrek damarının başlangıç kısmındadır. Fibromusküler displazide ise ana böbrek damarının daha uç kısımlarında tipik tesbih dizisi şeklinde daralmalar görülür. Takayasu hastalığında daha çok düzgün ve uzun darlıklar izlenir. Aterosklerotik darlık daha çok yaşlılarda ve erkeklerde sık iken fibromusküler displazi ve Takayasu hastalığı genellikle 40 yaş altındaki kadınlarda görülür.

BT ve MR anjiografide, böbrek damar darlıklarının görünümü
BT ve MR anjiografide, böbrek damar darlıklarının görünümü

Tedavi: Akut tıkanıklıkta, derhal bir anjiografi yapılarak tıkalı damara ince bir kateterle girilir ve pıhtı eritici tedavi yapılır. Daha sonra bir darlık görülürse, balon ya da stent uygulanır. Kronik daralmalarda ise günümüzde ideal tedavi balon ya da stentle anjioplasti yapılmasıdır. Bu tedaviler uygulanamaz ya da başarılı olmazsa cerrahi tedavi denenebilir.

Ateroskleroza bağlı böbrek damar daralmasında stentlemeFibromusküler displazide balon anjioplasti
Ateroskleroza bağlı böbrek damar daralmasında stentlemeFibromusküler displazide balon anjioplasti