Cerrahi Tedavi

Damar hastalıklarında en sık uygulanan cerrahi işlemler bypass, endarterektomi ve cerrahi anevrizma onarımıdır.

Bypass ameliyatı: Vücutta damarı tıkanmış olan doku ya da organa başka bir yoldan kan ulaştırılması işlemidir. En bilinen bypass ameliyatları kalp damarlarına (koroner damarlar) yapılan bypass' lardır. Koroner damarlar dışında bacak, kol, karın ve boyun damarları da bypass' ın sıkça yapıldığı damarlardır.

Bypass için, genellikle tıkanıklığın öncesindeki ve sonrasındaki açık kalan damar kısımları bir başka bağlantı damarı (greft) ile birbirine bağlanır. Bu bağlantı damarı bir suni damar ya da vücuttan alınan bir başka sağlıklı damar olabilir. En sık vücuttan alınarak kullanılan damar, ayak bileğinden kasığa kadar uzanan "Safen" toplardamarıdır.

Bypass ameliyatı en çok kalpte koroner damarlara, ikinci sırada da bacak damarlarına uygulanır. Kalpte memenin atardamarı ve safen toplardamarı en sık kullanılan greftlerdir. Bacakta ise safen toplardamarı veya suni damar greftleri kullanılmaktadır. Bypass ameliyatı damar cerrahisinin en klasikleşmiş ameliyatlarından birisidir. Alternatifi, balon ve stent gibi gereçlerle damarın içinden uygulanan "anjioplasti" tedavisidir. Bypass' ın en önemli avantajı, özellikle uzun tıkanıklıklarda, tedaviden sonra damarın açık kalma oranının daha yüksek olmasıdır. Ancak %2-5 arasında değişen ameliyata bağlı ölüm ihtimalinin olması, hastanede kalış süresinin uzun olması ve hasta açısından sıkıntılı (invaziv) bir işlem olması nedeniyle son yıllarda popülaritesi azalmaktadır.

Endarterektomi: Damar içinde daralma ya da tıkanmaya yol açan aterosklerotik plakların damar iç tabakasıyla beraber dışarı alınması işlemidir. Daha çok şah damarı (karotis) ve kasık damarı (femoral) gibi cilt yüzeyine yakın ve büyükçe atardamarlarda yapılan bir işlemdir.

Endarterektomi ameliyatı çoğunlukla genel anestezi ile bazen de lokal anestezi altında yapılabilir. Damarın uzun eksenine paralel bir kesi yapıldıktan sonra tıkalı damarın aşağı ve yukarı kesimleri klemplerle geçici olarak kapatılır. Daha sonra tıkanıklığa yol açan plaklar damarı örten iç tabakayla beraber sıyrılarak dışarı alınır.

Endarterektomi, günümüzde en çok şah damarı (karotis) darlıklarında uygulanmaktadır. Alternatifi son yıllarda gittikçe yaygınlaşan endovasküler stent yerleştirilmesidir. Her iki yöntem de karotis darlıklarında genel olarak aynı ölçüde başarılı olarak kabul edilmektedir. Ancak son yıllarda bazı avantajlarından dolayı, tüm dünyada stentleme gittikçe daha fazla yaygınlaşmaktadır.

Damar hastalıklarında cerrahi tedavi töntemleri.
Damar hastalıklarında cerrahi tedavi yöntemleri.

Cerrahi anevrizma onarımı: Damar hastalıklarında sıkça uygulanan bir başka cerrahi yöntem de anevrizma onarımıdır. Anevrizma (damar balonlaşması) beyin dışında, en sık karındaki ana atardamarda (aort), bacak damarlarında ve karında böbrek, barsak gibi organların atardamarlarında görülür.


Cerrahi anevrizma onarımında genel anestezi altında anevrizma kesesine ulaşıldıktan sonra birkaç yöntem uygulanabilir. Bazı durumlarda anevrizmanın aşağısı ve yukarısı klemplendikten sonra anevrizma açılır ve anevrizmanın içine bir suni damar (greft) yerleştirilir. Bazı durumlarda anevrizma alttan ve üstten bağlandıktan sonra anevrizma dışından greft yerleştirilebilir. Bazı durumlarda ise anevrizmanın bulunduğu damar vücut için elzem değilse bu damar direkt olarak bağlanabilir.

Cerrahi anevrizma onarımının alternatifi endovasküler (damar içinden) tedavidir. Endovasküler tedavide, stentle desteklenmiş bir suni damar (stent-greft) anevrizma içine kasıktan ilerletilen bir borucuk (kateter) aracılığıyla yerleştirilir, ya da anevrizma kesesi yumuşak tellerle (koil) doldurularak tıkanır. Her iki yöntem de anevrizma tedavisinde cerrahi operasyona göre günümüzde daha fazla tercih edilmektedir.