Toplardamar Tıkanıklıkları

Toplardamar tıkanıklığı, çeşitli nedenlere bağlı olarak toplardamarlar içinde "sert" darlık ya da tıkanmaların oluşmasıdır. Bu tıkanıklıkların en önemli nedeni daha önceden geçirilmiş derin ven trombozudur. Derin ven trombozunda, tedaviden sonra pıhtı tam erimezse damar duvarına yapışır. Başlangıçta süngerimsi kıvamda olan bu pıhtı haftalar ve aylar geçtikçe sertleşir, kireçlenir ve zamanla bir taş kıvamını alır.

Toplardamar tıkanıklıklarının bir diğer nedeni de May Thurner sendromudur. Bu hastalıkta, sağ ana iliak atardamar sol ana iliak toplardamarın üstüne biner ve zaman içinde bu toplardamarda daralma ya da tıkanıklığa neden olur. May Thurner sendromu daha çok genç-orta yaşlı kadınlarda ve sol bacakta görülür.

May Thurner sendromu kadınlarda DVT nedenidir.
May Thurner sendromu kadınlarda DVT nun önemli bir nedenidir.

Toplardamar tıkanıklıklarının bir diğer nedeni de arteriovenöz fistüllerdir. Bu fistüllerde yüksek basınçlı atardamar kanı, dokulardan geçmeden direkt olarak toplardamarlara akar. Bu yüksek basınca alışkın olmayan toplardamarlarda önce genişleme meydana gelir, zaman içinde de daralma ve tıkanma oluşabilir. Bu tür tıkanıklıklar, en çok hemodializ hastalarında fistül açıldıktan sonra kolun ana toplardamarında görülür.

Hangi nedene bağlı olursa olsun, kronik bir toplardamar tıkanıklığı toplardamar kanının akımına engel olur ve akımın yavaşlamasına bağlı olarak yeni pıhtılaşmalar meydana gelebilir. Bu durum özellikle bacakta "tekrarlayıcı" derin ven trombozlarına neden olabilir.

Klinik bulgular: Toplardamar tıkanıklıkları bacak ya da kolda ağrı, şişme ve morarma yapabilir. Derin damarlardaki tıkanıklığı aşmak için vücut yüzeyel damarları daha fazla kullandığından bu damarlarda varise benzer genişlemeler oluşur. Ancak, vücut bu damarları "kollateral" olarak kullandığından, bunlar klasik varisle karıştırılmamalı ve asla kozmetik düzelme için skleroterapi ya da ameliyat uygulanmamalıdır. Toplardamarlardaki tıkanıklık, yıllar geçtikçe özellikle bacakta beslenme bozukluğu ve buna bağlı yara oluşumuna neden olabilir. Ayrıca, tıkanıklık kan akımını yavaşlattığından tekrarlayıcı derin ven trombozları meydana gelebilir.

May Thurner sendromunda venografi bulguları
May Thurner sendromunda venografi bulguları

Tanı, görüntüleme: Toplardamar tıkanıklığı kol ya da bacakta ise, genellikle ilk yapılan tetkik renkli Doppler ultrasonografidir. Ancak, akut derin ven trombozunda çok yararlı olan renkli Doppler, kronik tıkanmalarda genellikle yeterli olmaz. Bu durumda MR venografi, BT venografi ve hatta klasik venografi sıklıkla gerekli olmaktadır.

May Thurner sendromunun stentle tedavisi
May Thurner sendromunun stentle tedavisi

Tedavi: Toplardamar tıkanıklığında günümüzde en sık uygulanan tedavi yöntemi stentlemedir. Stentleme, özellikle May Thurner sendromunda, kasıktan yukarıdaki bacak toplardamar tıkanıklıklarında ve kolun ana toplardamar tıkanıklıklarında ideal tedavi yöntemidir. Stentlemenin bu tür hastalarda hem şikayetleri azalttığı ya da ortadan kaldırdığı, hem de uzun yıllar açık kalabildiği yapılan bir çok çalışmada kanıtlanmıştır. Ancak, stentleme kasığın alt kısmındaki bacak toplardamar tıkanıklıklarında aynı oranda başarılı değildir.

Stentlemenin yapılamadığı ya da stentin yeniden tıkandığı olgularda cerrahi operasyon denenebilir, ancak toplardamarlar tıkanıklıklarında cerrahi tedavi atardamarlardaki kadar başarılı değildir.

Hastada kol toplardamar tıkanıklığının stentle tedavisi
Hemodializ hastasında kol toplardamar tıkanıklığının stentle tedavisi